تبلیغات
دستاوردهای دفاع مقدس - روایت‌هایی که کمتر خوانده شدند!
چهارشنبه 5 آبان 1389  07:36 ب.ظ
نوع مطلب: (مذهبی و دینی ،) توسط: علی

سخنی در آسیب‌شناسی روایت جنگ تحمیلی

خدا آن شهید را رحمت کند که می‌گفت: «بعضی‌ها جنگ را درشت می‌نویسند، درست نمی‌نویسند» حالا این حکایت ما هم شده است. ده‌ها ارگان بزرگ و کوچک بطور مستقیم و غیر مستقیم به مقوله «شهدا و دفاع مقدس» می‌پردازند و حرکت‌های خودجوش و مردمی بسیاری هم در حال انجام‌اند، اما فقدان برخی نگرش‌ها باعث شده تا این فعالیت‌ها کم‌اثر و ناقص مانده و تا حدی از روایت اصیل جنگ فاصله بگیرند. در این مجال به‌طور خلاصه اشاره‌ای به این نگرش‌ها خواهیم داشت. ناگفته نماند که ذکر فقدان یک نگرش به معنای عدم وجود کلی آن نیست و به کمرنگ بودن آن اشاره دارد.

الف. فقدان نگرش کلان بیرونی

در فعالیت‌های مربوط به جنگ، آنگاه که به روایت آن پرداخته می‌شود، نگرش کلان و از زاویه یک ناظر بیرون وجود ندارد و لذا مثلاً از جزئیات عملیات‌ها و نحوه انجام آنها و تعداد ادوات و نفرات به‌کار گرفته شده سخن می‌رود؛ اما از زمینه‌های اجتماعی وقوع آن، دلایل طرح‌ریزی آن و همچنین اثرات هر کدام کمتر یاد می‌گردد و در نتیجه فقدان این نگرش، امکان تحلیل صحیح رخدادهای جنگ و تبیین درست «تاریخ جنگ» مشکل می‌گردد؛ در حالی که جوان امروز در واقع یک ناظر بیرونی نسبت به جنگ است.

برای مثال، شرایطی که پس از عملیات‌های فتح‌المبین و آزادسازی خرمشهر در داخل منطقه و عرصه جهانی پدید آمد، بسیار حائز اهمیت است. در حالی که به‌خاطر کارشکنی‌های بنی‌صدر، شکست‌های متوالی حاصل می‌شد. پس از فرار او، دفاع مقدس به دست اهلش افتاد و این پیروزی‌های پیاپی به دست آمد و علاوه بر ایجاد امید و شور در داخل و همچنین بدنة امت اسلامی، به یأس و ترس کشورهای عربی منطقه و ابرقدرت شرق و غرب انجامید و امکانات همه آنها برای جلوگیری از این موج به‌کار گرفته شد و عراق را تا دندان تجهیز کرد.

یا عملیات‌های کربلای چهار و پنج در شرایط فشار همه‌جانبه حاکم بر کشور و علی‌الظاهر با هدف برون‌رفت از این معضل و کسب امتیاز برای بالا بردن توان چانه‌زنی دیپلماتیک طرح‌ریزی شد و توانست توان رزمندگان را در شرایطی که تصور آن نمی‌شد به رخ بکشد و به همین دلیل به هدف مذکور نائل گردد. اگر مخاطب امروزی ما بداند عمق اثرگذاری این رخدادها می‌تواند تا آنجا باشد که مثلاً پس از عملیات آزادسازی فاو، دوستداران آمریکایی انقلاب اسلامی ایران در کانادا و نیویورک شیرینی توزیع کنند و فریاد بزنند که «ما فاو را گرفتیم»(1) به ابعاد و تأثیرات گسترده هر رخداد جنگ بیشتر پی می‌برد و از این بستر به شناختی جامع‌تر، واقعی‌تر و اصیل‌تر دست می‌یابد. چه خوب است که این تأثیرات از رسانه‌های مختلف داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی به‌صورت تطبیقی جمع‌آوری شوند که البته به‌طور پراکنده در برخی منابع و کتاب‌ها آمده‌اند.

ب. فقدان نگرش انقلاب اسلامی

بدون داشتن فهمی صحیح از پیام‌ها و پیامدهای انقلابی که حدود دو سال قبل از آغاز جنگ به پیروزی رسیده بود، فهم رخداد و دستاوردهای دفاع مقدس نیز شدنی نیست. اساساً تحلیل زمینه‌های شکل‌گیری جنگ به‌عنوان اولین بحثی که حول جنگ بدان پرداخته می‌شود، بدون در نظر گرفتن این پدیده به حرف‌هایی چون «نقش حس کشورگشایی صدام در حمله به ایران» می‌رسد که قابل توجه نیستند.

باید گفت در حقیقت جنگ، حلقه وسط سلسله فعالیت‌هایی بود که غرب و شرق برای جلوگیری از رشد بیداری ناشی از انقلاب اسلامی در منطقه و جهان، برنامه‌ریزی کرده و به اجرا درآورده‌اند و در واقع اگر انقلاب رخ نمی‌داد، جنگی هم وجود نداشت؛ جنگ برای مهار انقلاب بود، اما باز گروه‌ها و جریانات سیاسی نظامی فرهنگی بسیاری تحت تأثیر این پدیده شکل گرفتند و اینک از هر پنج قارة جهان، علاقه‌مندان بسیاری دارد که برخی در حال تحصیل در ایران هستند. انقلاب اسلامی در فضای خلاء معنویت فطری ناشی از فسادها به‌ وقوع پیوست و در این بستر، جهانی شد و گسترش یافت و در سیطرة خمودگی حاکم بر مسلمانان اسیر عمّال شرق و غرب، به موج بیداری اسلامی تبدیل شد.

با این تحلیل است که نقش جنگ در تثبیت پیام، اثبات حقانیت و نمایش کارآمدی انقلاب مشخص‌تر می‌گردد و اساساً سخنان حضرت روح‌الله(ره) درباره دستاوردهای جنگ تحمیلی که شاید از نظر ما در حفظ خاک میهن با تلفات و خسارات بسیار خلاصه شود، قابل فهم می‌شوند، مانند: «علاقه به اسلام‌شناسی در مردم آمریکا و اروپا و آسیا و آفریقا یعنی در کل جهان از جنگ هشت ساله ماست»، «ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم»، «جنگ ما فتح فلسطین را به دنبال خواهد داشت»، «ما در جنگ انقلابمان را به جهان صادر کردیم»، «جنگ ما بیداری هندوستان و پاکستان را به دنبال داشت»، «جنگ ما پرده از چهره تزویر جهانخواران کنار زده است.» و...(2)

ج. فقدان نگرش اسلام ناب

در توصیف عملکرد حماسه‌سازان جنگ، شهدای گرانقدر ما، مشکل اصلی نگرش‌های ناقص و تک‌بعدی است. بدین معنا که در روایت سیره سرداران شهید و بسیجیان خمینی کبیر(ره) ـ به‌عنوان پیروان حقیقی اسلام ناب ـ بخاطر غلبه بر نگاه‌های نوستالوژیک احساسی و فردگرایانه، صرفاً به اخلاق خوش، انجام به موقع و صحیح عبادات و... در ایشان اشاره می‌رود و مثلاً بر توان تحلیل سیاسی، دغدغه‌های اجتماعی، شجاعت عدالت‌خواهی و... تأکید نمی‌شود. در حالی که آنها قبل از هر چیز خود را با اولویت‌های رهبری و رهنمودهای ایشان تنظیم می‌کردند و سعی در تحقق آن فرامین حتی تا پای جان داشتند. اینک پیروان شهدا را می‌بینم که نسبت صمیمی با اولویت‌های مدّ نظر رهبری ندارند و هم‌وغم‌شان بر تحقق آنها نیست! این اختلاف فاز را می‌توان در روایت ناقص از سیرة الگوهای ما که سرداران شهید و بسیجیان دیروز خمینی کبیر(ره) باشند نیز جستجو کرد. به‌راستی عدالت‌خواهی، اشرافیت‌ستیزی، مبارزه با تحجر و مقدس‌مآبی و... که در سخنان امام بدان‌ها اشاره شده است، تا چه حد برای پیروان امروز شهدا تبیین شده و دغدغه آنها گردیده است؟!

حضرت امام در پیامی به مناسبت تشکیل بسیج مستضعفین فرموده‌اند: «ملتی که در خط اسلام ناب محمدی(ص) و مبارزه با استکبار و پول‌پرستی و تحجر و واپس‌گرایی است، باید همه افرادش بسیجی باشند.»(3) حال این گوی و این میدان، ما در کدام میدان به جنگ مشغولیم و به نقل مشهور: اگر شهدا امروز بودند، چه می‌کردند؟

د. فقدان نگرش عمیق ایدئولوژیک

درباره مفهوم کلی جنگ و مبارزه که یکی از مصادیق باارزش جنگ تحمیلی بود، نگرش عمیق و روشنی تبیین نشده است و از طرفی در مراجعه به بیانات حضرت امام(ره) به تعابیری برمی‌خوریم چون: جنگ فقر و غنا، جنگ اعتقادی، جنگ ارزش‌های انقلابی علیه دنیای کثیف زور و پول و خوشگذرانی، جنگ اسلام و کفر و نه یک کشور و کشور دیگر، جنگ ایمان و رذالت که از آدم تا ختم زندگی وجود دارد(4) و...

نگرشی که به مبارزه دائم میان جنود عقل و جهل و سپاهیان حق و باطل معتقد است، فراتر از مرزهای جغرافیایی و زمانی و مکانی می‌اندیشد و مبارزه و جهاد را برای در زمان، مکان، سن یا هر محدوده دیگر تصوّر نمی‌‌کند و به یک زندگی همراه با مبارزه دائمی تا رفع کل فتنه از جهان می‌اندیشد.

در صورت حاکمیت این نگرش، دیگر مبارزان با پایان جنگ نظامی به کنج عافیت و عزلت نمی‌روند و تا وجود ظلم در گیتی به این مبارزه جهانی و اعتقادی‌شان ادامه می‌دهند؛ چنانچه حضرت امام فرمودند: «تا ظلم هست مبارزه هست و تا مبارزه هست ما هستیم.»(5)

در این نگرش بلند، پیروزی نیز معنای خاص خود را دارد و چه در پیروزی و غلبه ظاهری و چه در شهادت قابل تصور و تحقق است. این نگرش که جنگ پایان نیافته است و همچنان ادامه دارد، بارها و بارها در اواخر جنگ و پس از آن توسط حضرت امام(ره) مورد تأکید قرار گرفته است؛ شاید به این دلیل که حذف فیزیکی دشمن نظامی برای بسیاری، به معنای پایان مبارزه بود و این به‌عنوان زنگ خطری برای ادامه حرکت قدرتمند انقلاب محسوب می‌شد. بخشی از سردرگمی مخاطبان امروز ما نیز به عدم وجود این نگرش عمیق وابسته است.

هـ . فقدان نگرش مؤثر هنری

از محتوای پیام که بگذریم، موضوع مهم دیگر، قالب ارائه آن است. در این زمینه هر چند در عرصة دفاع مقدس کارهای ارزشمند بسیاری صورت پذیرفته است، اما شیوه معمول بر آن نبوده که روایت جنگ در قالبی مؤثر، زیبا و هنرمندانه ارائه گردد. چه بسیارند کتاب‌ها، مجلات، فیلم‌ها و همایش‌ها و... که هیچ جذابیتی برای مخاطب امروزی ندارند؛ چرا که در فرم هنری و ادبی فاخر ارائه نشده‌اند.

تنها راه انتقال صحیح و موثر پیام شهدا و دفاع مقدس، یا به گفته رهبری «ثبت فرهنگ‌ها» آمیخته شدن آن با هنر است تا بتواند مخاطبی را که در برابر حجم وسیع تولیدات رسانه‌ای مختلف داخلی و خارجی قرار دارد، به این سو رهنمون سازد.

به‌نظر می‌رسد با توجه بیشتر به نگرش‌های مذکور در «روایت جنگ»، موفق‌تر و مؤثر‌تر ظاهر خواهیم شد. ان‌شاءالله...

منیع:روزنامه کیهان


نظرات()   
   
Can exercise increase your height?
سه شنبه 17 مرداد 1396 01:06 ق.ظ
I think the admin of this site is actually
working hard in support of his website, because here every information is quality
based material.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
آخرین پست ها

ثمرات دفاع مقدس را برای نسل جوان تبیین كنیم ..........پنجشنبه 4 آذر 1389

برخی ارزشها و ثمرات جنگ تحمیلی..........چهارشنبه 3 آذر 1389

پیامدها و دستاوردهای دفاع مقدس (3) قسمت دوم..........سه شنبه 2 آذر 1389

پیامدها و دستاوردهای دفاع مقدس (3) قسمت اول..........دوشنبه 1 آذر 1389

پیامدها و دستاوردهای دفاع مقدس (2) قسمت دوم..........یکشنبه 30 آبان 1389

پیامدها و دستاوردهای دفاع مقدس (2) قسمت اول..........شنبه 29 آبان 1389

پیامدها و دستاوردهای دفاع مقدس (1) قسمت دوم ..........جمعه 28 آبان 1389

پیامدها و دستاوردهای دفاع مقدس (1) قسمت اول..........پنجشنبه 27 آبان 1389

تأثیر در نگرش‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها و مراكز عالی كشور..........جمعه 21 آبان 1389

ارزش‌های دفاع مقدس با ادبیات روز به جوانان تبیین شود ..........پنجشنبه 20 آبان 1389

جنگ تحمیلی موجب صدور انقلاب به تمام دنیا شد ..........چهارشنبه 19 آبان 1389

رسانه‌ها در تبیین دستاوردهای جنگ رسالت بزرگی برعهده دارند ..........سه شنبه 18 آبان 1389

دانشگاهی به نام جنگ تحمیلی!..........دوشنبه 17 آبان 1389

تجربه‌ی دفاع باز دارنده و همه جانبه..........یکشنبه 16 آبان 1389

شناخت دوست از دشمن..........شنبه 15 آبان 1389

همه پستها